पितृत्व रजा ही एक प्रकारची सवलत आहे जी एखाद्या शासकीय कर्मचाऱ्याला त्याच्या बायकोला बाळंतपण झाल्यानंतर नवजात बाळाची आणि पत्नीची काळजी घेण्यासाठी दिली जाते. महाराष्ट्र शासनाने आपल्या कर्मचाऱ्यांच्या कल्याणासाठी आणि कुटुंबिय गरजा लक्षात घेऊन ही योजना आखली आहे. केंद्र शासनाच्या नियमांनुसार, महाराष्ट्र शासनानेही पितृत्व रजेबाबत स्पष्ट शासन निर्णय (GR) प्रसिद्ध केला आहे. हा शासन निर्णय मराठी भाषेत PDF स्वरूपात उपलब्ध आहे.
This text covers the standard policy followed by Maharashtra State Government employees.
For male employees of the Maharashtra Government, the rules for leave around childbirth are primarily governed by the Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 and subsequent amendments. 1. Paternity Leave (पितृत्व रजा)
Maharashtra State Government employees are entitled to 15 days of paid paternity leave.
Eligibility: Male employees with fewer than two surviving children.
Timeframe: The leave can be taken either 15 days before the expected delivery date or within 6 months from the date of the child's birth.
Nature: It is a continuous leave and typically cannot be split into multiple parts. If not used within the six-month window, the leave lapses.
Combination: It can be combined with other types of leave, such as casual or annual leave. 2. Childcare Leave (बालसंगोपन रजा)
In 2018, the Maharashtra Government issued a landmark Government Resolution (GR) expanding leave for male employees in specific circumstances.
Special Conditions: A male employee can avail of up to 180 days of childcare leave if his wife is deceased, bedridden, or mentally/physically incapacitated and unable to care for the child. Usage:
Applicable for the first two children until they reach 18 years of age.
Can be taken in a maximum of three spells per calendar year.
This is not an absolute right; it must be sanctioned by the relevant authority based on the situation. Official GR and PDF Resources
You can find the official Marathi language documents through the following portals:
Paternity leave in India 2026: Eligibility and Benefits - Wisemonk
महाराष्ट्र शासनाचा पितृत्व रजा शासन निर्णय (GR) मराठी PDF मध्ये उपलब्ध आहे. हा GR कर्मचाऱ्यांसाठी एक मोठी सुविधा आहे. तुम्ही महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत कर्मचारी असाल तर ही रजा घेण्याचा पूर्ण अधिकार तुमच्याकडे आहे. योग्य वैद्यकीय कागदपत्रांसह आणि वेळेवर अर्ज केल्यास ही रजा नकार मिळण्याची शक्यता अत्यंत कमी आहे. आपल्या कुटुंबिय गरजांसाठी या सुविधेचा लाभ घ्या.
महत्त्वाचा दुवा (शोधण्यासाठी हे कीवर्ड वापरा): "पितृत्व रजा शासन निर्णय क्र.२१ दिनांक २४ एप्रिल २०१७ PDF" – गुगलवर सर्च करा.
(टीप: हा लेख माहितीपर आहे. सर्वात अचूक माहितीसाठी कृपया महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत प्रकाशनाचा संदर्भ घ्या.)
महाराष्ट्र शासनाच्या पितृत्व रजेबाबतच्या (Paternity Leave) शासन निर्णयाचा (GR) हा एक आढावा:
📝 पितृत्व रजा: महाराष्ट्र शासन निर्णय आढावा
महाराष्ट्र शासनाने आपल्या पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी 'पितृत्व रजा' देण्याचा एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि कौटुंबिक हिताचा निर्णय घेतला आहे. हा निर्णय सरकारी कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या पत्नीच्या प्रसूती काळात आणि बाळाच्या जन्मानंतर सुरुवातीच्या दिवसांत कुटुंबाला वेळ देण्यासाठी मदत करतो. 💡 मुख्य तरतुदी (Key Features)
रजेचा कालावधी: पुरुष कर्मचाऱ्याला एकूण १५ दिवसांची पितृत्व रजा मिळते.
मर्यादा: ही रजा फक्त पहिल्या दोन अपत्यांच्या जन्मासाठीच लागू आहे.
वेळ: ही रजा पत्नीच्या प्रसूती तारखेच्या आधी १५ दिवस किंवा प्रसूती झाल्यापासून ६ महिन्यांच्या आत कधीही घेता येते.
रजा प्रकार: ही रजा कर्मचाऱ्याच्या रजा खात्यातून वजा केली जात नाही, ती एक स्वतंत्र 'विशेष रजा' मानली जाते.
वेतन: रजेच्या काळात कर्मचाऱ्याला पूर्ण पगार (Full Pay) मिळतो. ✅ सकारात्मक बाजू (Pros)
कौटुंबिक सहभाग: वडिलांना नवजात बाळाची काळजी घेण्यासाठी आणि पत्नीला आधार देण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळतो.
मानसिक आरोग्य: नोकरी आणि कुटुंब यांचा समतोल राखल्यामुळे कर्मचाऱ्याचा ताण कमी होण्यास मदत होते.
सोपी प्रक्रिया: ही रजा मिळवण्यासाठी प्रक्रिया अत्यंत सोपी असून केवळ विहित नमुन्यात अर्ज करणे आवश्यक असते. ⚠️ महत्त्वाचे मुद्दे
जर रजा ६ महिन्यांच्या आत घेतली नाही, तर ती व्यपगत (Lapse) होते, म्हणजेच ती नंतर घेता येत नाही.
दत्तक घेतलेल्या मुलांच्या बाबतीतही (विशिष्ट वयाखालील असल्यास) काही अटींसह ही रजा लागू होऊ शकते. 🚩 निष्कर्ष
महाराष्ट्र शासनाचा हा जीआर प्रगत सामाजिक विचारांचे प्रतीक आहे. पूर्वी केवळ मातांनाच प्रसूती रजा मिळत असे, परंतु पितृत्व रजेमुळे बालसंगोपनात वडिलांची भूमिका देखील तितकीच महत्त्वाची आहे, हे सरकारने मान्य केले आहे. सर्व पात्र पुरुष कर्मचाऱ्यांनी या सुविधेचा लाभ घेऊन आपल्या कुटुंबाला वेळ देणे आवश्यक आहे.
तुम्हाला या जीआरची अधिकृत पीडीएफ (PDF Link) हवी आहे का? किंवा या रजेसाठी अर्ज कसा करावा, याबद्दल अधिक माहिती हवी असल्यास सांगा!
AI responses may include mistakes. Information may vary depending on location or individual circumstances. Learn more
The Maharashtra state government does not have a standard "paternity leave" rule (such as the 15 days provided by the Central Government) applicable to all male employees . Instead, the state has issued specific Government Resolutions (GR) Child Care Leave (CCL)
to male employees under limited conditions, such as for widowers or those with incapacitated spouses. Maharashtra Times Key Maharashtra Government Resolutions (GR)
The rules regarding leave for male employees are primarily governed by the Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 and subsequent amendments. वित्त विभाग Special Child Care Leave (2018 GR): Eligibility:
Male government employees whose wives are deceased (widowers) or are physically/mentally incapacitated and unable to care for children. (6 months) of paid leave during the entire service. Conditions:
Can be used for the first two children until they reach 18 years of age. It can be taken in a maximum of three spells per calendar year. Maharashtra Civil Services (Leave) (Amendment) Rules, 2025:
Recent notifications continue to update the 1981 rules, including provisions for leave for children born through surrogacy or for employees with disabled children. Summary of Leave Rules for Male Employees MAHARASHTRA CIVIL SERVICES RULES, 1981 - S3waas
The Maharashtra Government provides Child Rearing Leave (बालसंगोपन रजा) for male employees under specific circumstances, rather than a universal "paternity leave" for all new fathers. This leave is governed by the Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 and subsequent amendments. Key Rules for Male Employees
Eligibility: Male employees can avail of this leave if their spouse is deceased or incapacitated due to serious physical illness (bedridden) or mental instability.
Duration: Up to 180 days (6 months) in total during the entire service period. Conditions: Applicable for the care of the first two children only. The child must be under 18 years of age.
Leave can be taken in a maximum of three spells per calendar year.
It is not a matter of right and must be sanctioned by the competent authority. Official PDF Resources
You can access the official rules and Government Resolutions (GR) through the following links:
Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 (Marathi - Revised 2025): The Finance Department website provides the updated Marathi version of these leave rules.
Full Rules PDF (Marathi): Direct access to the detailed handbook on Leave Rules in Marathi.
2025 Amendments: Recent notifications regarding service rules can be found in the Maharashtra Government Gazette. Paternity Leave GR | PDF - Scribd
Save paternity leave gr For Later. R FETS MTA TATA ARTA AT AL-3, ATTA Re, ROR /ATE 6, AH VIVE, FINANCE DEPARTMENT Madam Cama Marg,
शीर्षक: महाराष्ट्र शासनाच्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave) – माहितीपर लेख
प्रस्तावना:
महाराष्ट्र शासनाने शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी दि. ३० एप्रिल २०१९ रोजी एक महत्त्वपूर्ण शासन निर्णय (जी.आर.) काढला आहे. या निर्णयाद्वारे पुरुष शासकीय कर्मचाऱ्यांना (स्थायी/कायमस्वरूपी) त्यांच्या पत्नीच्या प्रसूतीनंतर १५ दिवसांची पितृत्व रजा (Paternity Leave) मंजूर करण्यात आली आहे.
हा शासन निर्णय कोणाला लागू आहे?
हा नियम महाराष्ट्र शासनाच्या अंतर्गत येणाऱ्या सर्व विभागांतील पुरुष शासकीय कर्मचाऱ्यांना (गट अ, ब, क, ड) लागू आहे. तसेच, शासनाच्या अधीनस्थ कार्यालये, मंडळे, महामंडळे, विद्यापीठे येथील कर्मचाऱ्यांनाही ही रजा लागू आहे. तथापि, ही रजा केवळ पहिल्या दोन जिवंत मुलांसाठी (प्रसूतीसाठी)च मिळते. तिसऱ्या मुलासाठी ही रजा लागू होत नाही.
पितृत्व रजेचे नियम व अटी:
१. रजेचा कालावधी: एकूण १५ दिवसांची रजा.
२. रजा कधी घेता येईल?
ही रजा मुलाच्या जन्माच्या तारखेपासून ६ महिन्यांच्या आत घेणे बंधनकारक आहे. या ६ महिन्यांत कोणत्याही वेळी सलग १५ दिवसांची रजा घेता येईल.
३. रजेचा प्रकार: ही रजा 'सशुल्क' (पगारासह) असते. म्हणजे या रजेत कर्मचाऱ्याचा पगार कापला जात नाही.
४. रजा जमा होणार नाही (Leave not accumulative): ही रजा न वापरल्यास पुढील वर्षात नेता येत नाही. ती रद्द होते.
५. प्रसूतीच्या वेळी दोन्ही मुलांसाठी: पहिल्या आणि दुसऱ्या मुलाच्या जन्मासाठी ही रजा घेता येते. तिसऱ्या मुलासाठी नाही.
अर्ज करण्याची पद्धत:
पितृत्व रजेसाठी कर्मचाऱ्याने आपल्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे लेखी अर्ज करावा. अर्जासोबत मुलाचा जन्म प्रमाणपत्राची सरसकट प्रत (या रजेची मागणी करताना) संलग्न करणे आवश्यक आहे. शक्यतो, प्रसूतीच्या आधीच कर्मचाऱ्याने या रजेबाबत सूचना द्यावी.
इतर महत्त्वाचे मुद्दे:
निष्कर्ष:
महाराष्ट्र शासनाचा हा पितृत्व रजा GR हा कर्मचाऱ्यांच्या कल्याणासाठीचा एक प्रगतिशील निर्णय आहे. यामुळे पुरुष कर्मचाऱ्यांना नवजात बाळाची व पत्नीची काळजी घेण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळतो व त्यांना काम व कौटुंबिक जबाबदारी यात समतोल साधता येतो.
GR चा संदर्भ:
शासन निर्णय क्र.: पितृत्व रजा-२०१९/प्र.क्र. १५/से.२०,
सामान्य प्रशासन विभाग, महाराष्ट्र शासन, मंत्रालय, मुंबई – दिनांक ३० एप्रिल २०१९.
(सदर माहिती केवळ संदर्भासाठी आहे. अधिकृत GR वाचण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या संकेतस्थळाला भेट द्यावी.)
महाराष्ट्र शासनाच्या सेवेत असणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave) हा एक अत्यंत महत्त्वाचा विषय आहे. केंद्र सरकारच्या धर्तीवर महाराष्ट्र शासनाने देखील आपल्या पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी ही रजा लागू केली असून त्यासंबंधीचे नियम महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ मध्ये समाविष्ट करण्यात आले आहेत.
खालील लेखात पितृत्व रजेबाबतची संपूर्ण माहिती, शासन निर्णयातील (GR) तरतुदी आणि महत्त्वाचे नियम मराठीत सविस्तर दिले आहेत.
महाराष्ट्र शासन पितृत्व रजा: सविस्तर माहिती आणि नियम प्रस्तावना paternity leave gr of maharashtra government pdf in marathi
बाळाच्या जन्मानंतर केवळ आईलाच नव्हे, तर वडिलांनाही बाळाची काळजी घेण्यासाठी आणि कुटुंबाला आधार देण्यासाठी वेळ मिळावा, या उद्देशाने पितृत्व रजा मंजूर केली जाते. महाराष्ट्र शासनाने यासंदर्भात विशेष शासन निर्णय (GR) निर्गमित करून आपल्या कर्मचाऱ्यांना ही सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.
१. पितृत्व रजा म्हणजे काय?
पितृत्व रजा ही पुरुष कर्मचाऱ्याला त्याच्या पत्नीच्या प्रसूती काळात किंवा प्रसूतीनंतर बाळाची देखभाल करण्यासाठी दिली जाणारी विशेष सवलत आहे. ही रजा भरगारी (With Pay) असते, म्हणजेच या रजेच्या काळात कर्मचाऱ्याचे वेतन कापले जात नाही.
२. रजेचा कालावधी आणि मर्यादा
महाराष्ट्र शासनाच्या नियमांनुसार पितृत्व रजेचा कालावधी खालीलप्रमाणे निश्चित करण्यात आला आहे:
रजेचा कालावधी: एकूण १५ दिवस.
मुले मर्यादा: ही रजा केवळ पहिल्या दोन हयात मुलांच्या जन्मासाठीच घेता येते. तिसऱ्या अपत्यासाठी ही रजा लागू नसते.
रजा घेण्याची वेळ: ही रजा पत्नीच्या प्रसूतीच्या दिनांकापासून पूर्वीचे १५ दिवस किंवा प्रसूतीच्या दिनांकापासून पुढील ६ महिने या कालावधीत घेता येते.
३. पितृत्व रजेचे महत्त्वाचे नियम
पितृत्व रजा घेताना कर्मचाऱ्यांनी खालील तांत्रिक बाबी लक्षात घेणे आवश्यक आहे:
रजा खंडित न करता: सामान्यतः ही १५ दिवसांची रजा एकाच वेळी (एकल टप्प्यात) घेणे अपेक्षित असते.
रजा खात्यातून वजा होत नाही: ही रजा कर्मचाऱ्याच्या अर्जित रजा (Earned Leave) किंवा अर्ध्या पगारी रजेच्या खात्यातून वजा केली जात नाही. ही एक स्वतंत्र रजा आहे.
रजा लॅप्स होणे: जर कर्मचाऱ्याने बाळाच्या जन्मानंतर ६ महिन्यांच्या आत ही रजा घेतली नाही, तर ती आपोआप रद्द (Lapse) होते. ती पुढील काळासाठी साठवून ठेवता येत नाही.
रजेचे एकत्रीकरण: पितृत्व रजा ही इतर कोणत्याही प्रकारच्या रजेसोबत (उदा. अर्जित रजा किंवा वैद्यकीय रजा) जोडून घेता येते.
४. रजा मिळवण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे
पितृत्व रजेचा अर्ज करताना कार्यालयात खालील कागदपत्रे सादर करावी लागतात:
१. रजेचा विहित नमुन्यातील अर्ज.२. पत्नीच्या प्रसूतीचा दाखला किंवा डॉक्टरांचे प्रमाणपत्र (ज्यामध्ये प्रसूतीची अपेक्षित तारीख नमूद असेल).३. मुलाचे जन्म प्रमाणपत्र (बाळाच्या जन्मानंतर रजा घेणार असल्यास).
५. शासन निर्णय (GR) कसा डाऊनलोड करावा?
महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून (www.maharashtra.gov.in) तुम्ही पितृत्व रजेचा मूळ शासन निर्णय डाऊनलोड करू शकता. त्यासाठी खालील पायऱ्या फॉलो करा:
१. महाराष्ट्र शासनाच्या 'शासन निर्णय' या विभागात जा.२. शोध बॉक्समध्ये 'Paternity Leave' किंवा 'पितृत्व रजा' हा शब्द टाईप करा.३. संबंधित विभागाचा (वित्त विभाग किंवा सामान्य प्रशासन विभाग) जीआर निवडा.४. पीडीएफ (PDF) लिंकवर क्लिक करून फाईल सेव्ह करा. निष्कर्ष
महाराष्ट्र शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा ही कौटुंबिक जबाबदारी पार पाडण्यासाठी दिलेली एक उत्तम संधी आहे. १५ दिवसांचा हा कालावधी नवीन पालकांसाठी अत्यंत मोलाचा ठरतो. प्रत्येक पुरुष कर्मचाऱ्याने आपल्या हक्काच्या या रजेबद्दल जागरूक राहून नियमावलीनुसार तिचा लाभ घ्यावा.
(टीप: रजेच्या नियमांमध्ये वेळोवेळी बदल होऊ शकतात, त्यामुळे ताज्या माहितीसाठी नेहमी अधिकृत शासन निर्णयाचा संदर्भ घ्यावा.)
महाराष्ट्र शासनाच्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजेबाबतचे (Paternity Leave) नियम प्रामुख्याने
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१
(Maharashtra Civil Services Leave Rules, 1981) द्वारे संचलित केले जातात. केंद्र सरकारच्या धर्तीवर महाराष्ट्र सरकारने देखील पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजेची तरतूद केली आहे.
पितृत्व रजेचे मुख्य नियम (Paternity Leave Rules)
महाराष्ट्र शासन निर्णयानुसार (GR) पितृत्व रजेचे महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत: पात्रता (Eligibility):
ज्या पुरुष शासकीय कर्मचाऱ्यांना
दोन पेक्षा कमी जिवंत मुले
आहेत, तेच या रजेसाठी पात्र असतात. रजेचा कालावधी (Duration): कर्मचाऱ्याला एकूण १५ दिवसांची पितृत्व रजा मिळू शकते. रजा घेण्याची वेळ:
ही रजा पत्नीच्या प्रसूतीपूर्वी १५ दिवस किंवा प्रसूतीच्या दिनांकापासून ६ महिन्यांच्या आत
कधीही घेता येते. ६ महिने उलटून गेल्यानंतर ही रजा व्यपगत (Lapse) होते.
रजा खात्यातून वजा होत नाही:
पितृत्व रजा ही कर्मचाऱ्याच्या नियमित रजा खात्यातून (उदा. अर्जित रजा किंवा अर्धवेतन रजा) वजा केली जात नाही. वेतन (Salary):
रजेच्या कालावधीत कर्मचाऱ्याला रजेवर जाण्यापूर्वी मिळत असलेले पूर्ण वेतन दिले जाते. इतर रजांशी जोडणी:
पितृत्व रजा ही नैमित्तिक रजेव्यतिरिक्त (Casual Leave) इतर कोणत्याही प्रकारच्या रजेशी जोडून घेता येते.
बालसंगोपन रजा (Child Care Leave for Men)
महाराष्ट्र सरकारने २०१८ मध्ये एका विशेष निर्णयाद्वारे (GR) पुरुष कर्मचाऱ्यांना बालसंगोपन रजा
देण्याची तरतूद केली आहे, परंतु ती काही विशिष्ट अटींच्या अधीन आहे: अटी:
जर कर्मचाऱ्याची पत्नी मृत असेल किंवा गंभीर आजारामुळे अंथरुणाला खिळून असेल आणि मुलांची देखभाल करण्यास असमर्थ असेल, तरच पुरुष कर्मचाऱ्याला ही रजा मिळते. मर्यादा:
ही रजा मुलाच्या १८ वर्षांच्या वयापर्यंत, जास्तीत जास्त १८० दिवसांपर्यंत घेता येते.
अधिकृत शासन निर्णयाची (GR) प्रत पाहण्यासाठी तुम्ही
महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर
जाऊन 'पितृत्व रजा' किंवा 'Maharashtra Civil Services Leave Rules' शोधू शकता. तुम्हाला विशिष्ट विभागाचा GR हवा आहे की रजा अर्जाचा नमुना हवा आहे?
Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 - वित्त विभाग
महाराष्ट्र शासनाचे पितृत्व रजा नियम: सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी सविस्तर माहिती
महाराष्ट्र शासनाच्या सेवेत असणाऱ्या पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी 'पितृत्व रजा' (Paternity Leave) हा अत्यंत महत्त्वाचा विषय आहे. बाळाच्या जन्मानंतर किंवा दत्तक घेतल्यानंतर कुटुंबाला वेळ देणे आणि पत्नीला आधार देणे या उद्देशाने ही रजा दिली जाते. इंटरनेटवर अनेक कर्मचारी "paternity leave gr of maharashtra government pdf in marathi" या कीवर्डद्वारे या नियमांचा अधिकृत शासन निर्णय (GR) आणि त्याची सविस्तर माहिती शोधत असतात.
खाली महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ अंतर्गत असणाऱ्या पितृत्व रजेच्या नियमांची आणि संबंधित तरतुदींची सविस्तर माहिती सोप्या मराठीत दिली आहे.
📌 पितृत्व रजा म्हणजे काय?
बाळाच्या जन्माच्या वेळी किंवा बाळ दत्तक घेतल्यानंतर पुरुष कर्मचाऱ्याला मिळणाऱ्या विशेष रजेला 'पितृत्व रजा' म्हणतात. केंद्र सरकारच्या धर्तीवर राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी देखील अशा रजेची तरतूद करण्यात आली आहे.
📄 पितृत्व रजेचे प्रमुख नियम आणि अटी
महाराष्ट्र शासनाच्या नियमांनुसार पितृत्व रजा मंजूर करण्यासाठी खालील अटी लागू होतात:
१५ दिवसांची रजा: पात्र पुरुष कर्मचाऱ्याला जास्तीत जास्त १५ दिवसांची पितृत्व रजा मंजूर केली जाऊ शकते.
दोन अपत्यांची मर्यादा: ही रजा केवळ पहिल्या दोन जिवंत मुलांच्या जन्मासाठी किंवा दत्तक विधानासाठीच लागू असते. दोनपेक्षा अधिक अपत्ये असल्यास ही रजा मिळत नाही.
रजा घेण्याचा कालावधी: ही रजा पत्नीच्या प्रसूतीच्या संभाव्य तारखेच्या १५ दिवस आधीपासून ते बाळाच्या जन्माच्या तारखेपासून ६ महिन्यांच्या आत कधीही घेता येते.
रजा खंडित न करता घेणे: सामान्यत: १५ दिवसांची ही रजा सलग (एकत्रित) घ्यावी लागते, ती तुकड्या-तुकड्यांमध्ये विभागून घेता येत नाही.
रजा व्यपगत (Lapse) होणे: जर बाळाच्या जन्मापासून ६ महिन्यांच्या आत ही रजा घेतली नाही, तर ती आपोआप रद्द (Lapse) होते.
💰 रजेच्या कालावधीतील वेतन आणि खात्यावरील रजा
पूर्ण वेतन: पितृत्व रजेच्या १५ दिवसांच्या कालावधीत कर्मचाऱ्याला रजेवर जाण्यापूर्वी मिळत असलेले पूर्ण वेतन व भत्ते दिले जातात.
रजा खात्यातून वजा होत नाही: सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे ही रजा कर्मचाऱ्याच्या नियमित रजा खात्यातून (Earned Leave किंवा Half Pay Leave) वजा केली जात नाही. ही एक स्वतंत्र विशेष रजा आहे.
इतर रजांशी जोडता येणे: आवश्यकतेनुसार पितृत्व रजा ही अर्जित रजा किंवा इतर कोणत्याही रजेशी जोडून घेता येऊ शकते.
👶 दत्तक मुलासाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave for Adoption) This text covers the standard policy followed by
जर एखाद्या पुरुष सरकारी कर्मचाऱ्याने कायदेशीररित्या मूल दत्तक घेतले, तर त्यालाही पितृत्व रजेचा लाभ मिळतो:
मूल दत्तक घेतेवेळी त्याचे वय १ वर्षापेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे.
कायदेशीररित्या दत्तक घेतल्याच्या दिनांकापासून ६ महिन्यांच्या आत १५ दिवसांची पितृत्व रजा घेता येते.
📂 Paternity Leave GR PDF कशी आणि कुठे शोधायची?
महाराष्ट्र शासनाचे अधिकृत शासन निर्णय (GR) डाऊनलोड करण्यासाठी खालील पायऱ्या फॉलो करा:
सर्वप्रथम महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळाला Maharashtra Government Resolution भेट द्या.
तेथील 'शासन निर्णय' (GR) या विभागात जा.
शोधTab मध्ये "महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम" किंवा "रजा सुधारित नियम" असे टाईप करा.
२८ जानेवारी २०२५ किंवा त्यापूर्वीचे सुधारित रजा नियमांचे अधिकृत राजपत्र व GR तुम्हाला तेथे PDF स्वरूपात उपलब्ध होतील.
वित्त विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर Finance Department, Government of Maharashtra जाऊन देखील तुम्ही 'महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१' ची अद्ययावत प्रत मिळवू शकता.
⚠️ विशेष बालसंगोपन रजा (Childcare Leave for Male Employees)
पितृत्व रजेव्यतिरिक्त, महाराष्ट्र शासनाने पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी एक विशेष बालसंगोपन रजा देखील सुरू केली आहे:
ज्या पुरुष कर्मचाऱ्यांची पत्नी जिवंत नाही किंवा असाध्य आजारामुळे अंथरुणाला खिळून आहे, अशा कर्मचाऱ्यांना मुलांच्या संगोपनासाठी ही विशेष रजा मिळते.
ही रजा जास्तीत जास्त १८० दिवसांची असते आणि ती पाल्याच्या १८ वर्षांच्या वयापर्यंत घेता येते.
जर तुम्हाला या रजेसाठी अर्ज करण्याचा नमुना हवा असेल किंवा दत्तक विधानाशी संबंधित कायदेशीर अटींविषयी अधिक माहिती हवी असल्यास तसे नक्की सांगा!
Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 - वित्त विभाग
महाराष्ट्र शासनाची पितृत्व रजा GR (Paternity Leave GR of Maharashtra Government)
महाराष्ट्र शासनाने आपल्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave) संबंधित नवीन नियमावली जारी केली आहे. या नियमावलीनुसार, महाराष्ट्र शासनाच्या सर्व विभागांतर्गत काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना पितृत्व रजा देण्यात येईल.
पितृत्व रजेचे नियम (Paternity Leave Rules)
महाराष्ट्र शासनाच्या पितृत्व रजा GR अनुसार, खालील नियम लागू होतील:
पितृत्व रजेचे लाभ (Benefits of Paternity Leave)
महाराष्ट्र शासनाच्या पितत्त्व रजा GR अनुसार, पितृत्व रजा घेतलेल्या कर्मचाऱ्यांना खालील लाभ मिळतील:
पितृत्व रजा GR PDF in Marathi
महाराष्ट्र शासनाच्या पितत्त्व रजा GR चे PDF तुम्ही खालील लिंकवरून डाउनलोड करू शकता:
[Insert PDF link]
महाराष्ट्र शासनाची पितृत्व रजा GR महत्व (Importance of Paternity Leave GR)
महाराष्ट्र शासनाच्या पितृत्व रजा GR ने कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबांना आधार दिला आहे. पितृत्व रजा GR ने कर्मचाऱ्यांना आपल्या कुटुंबासोबत वेळ घालवण्याची संधी दिली आहे. तसेच, या नियमावलीने लिंग समानतेच्या मुद्द्यावरही भर दिला आहे.
उम्मीद आहे कि, तुम्हाला ही माहिती उपयोगी वाटेल.
पितृत्व रजा: महाराष्ट्र सरकारची नवीन धोरणे
महाराष्ट्र सरकारने आपल्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave) संबंधित नवीन धोरणे आणली आहेत. या धोरणाचा उद्देश नव्या पिता झालेल्या कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या पत्नी आणि नवजात बाळाच्या संगोपनासाठी पुरेसा वेळ देणे आहे. या लेखात, आपल्याला महाराष्ट्र सरकारच्या पितृत्व रजा धोरणाबद्दल माहिती मिळेल, विशेषतः GR (General Resolution) संबंधित माहिती जी महाराष्ट्र सरकारने PDF स्वरूपात मराठी भाषेत प्रसिद्ध केली आहे.
पितृत्व रजेचे महत्त्व
पितृत्व रजा ही एक अशी रजा आहे जी नव्या पिता झालेल्या कर्मचाऱ्यांना दिली जाते जेणेकरून ते त्यांच्या पत्नी आणि नवजात बाळाच्या संगोपनासाठी वेळ घालवू शकतील. या रजेमुळे पिता आपल्या कुटुंबासोबत वेळ घालवू शकतो, पत्नीला प्रसूतीनंतरच्या काळात मदत करू शकतो, आणि नवजात बाळाच्या संगोपनात सहभागी होऊ शकतो.
महाराष्ट्र सरकारची पितृत्व रजा धोरणे
महाराष्ट्र सरकारने आपल्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा संबंधित नवीन धोरणे आणली आहेत. या धोरणानुसार, नव्या पिता झालेल्या कर्मचाऱ्यांना 15 दिवसांची पितृत्व रजा दिली जाईल. ही रजा कर्मचारी त्यांच्या पत्नीच्या प्रसूतीच्या 15 दिवस आधी किंवा नंतर कधीही घेऊ शकतो.
GR PDF in Marathi
महाराष्ट्र सरकारने पितृत्व रजा संबंधित GR (General Resolution) PDF स्वरूपात मराठी भाषेत प्रसिद्ध केला आहे. या GR मध्ये पितृत्व रजा संबंधित सर्व माहिती दिली आहे, जसे की रजेची पात्रता, रजेचा कालावधी, रजेचे नियम, इत्यादी. आपल्याला या GR ची PDF आवृत्ती हवी असल्यास, आपण महाराष्ट्र सरकारच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून ती डाउनलोड करू शकता.
पितृत्व रजेचे नियम
महाराष्ट्र सरकारच्या पितृत्व रजा धोरणानुसार, खालील नियम आहेत:
निष्कर्ष
महाराष्ट्र सरकारची पितृत्व रजा धोरणे ही एक उत्तम पाऊल आहे ज्यामुळे नव्या पिता झालेल्या कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या कुटुंबासोबत वेळ घालवण्याची संधी मिळते. या धोरणामुळे पिता आपल्या कुटुंबासोबत वेळ घालवू शकतो, पत्नीला प्रसूतीनंतरच्या काळात मदत करू शकतो, आणि नवजात बाळाच्या संगोपनात सहभागी होऊ शकतो. आपल्याला पितृत्व रजा संबंधित अधिक माहिती हवी असल्यास, आपण महाराष्ट्र सरकारच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून GR PDF स्वरूपात मराठी भाषेत मिळवू शकता.
संदर्भ
आशा आहे की, या लेखात आपल्याला पितृत्व रजा संबंधित आवश्यक माहिती मिळाली असेल. आपल्याकडे काही प्रश्न किंवा सूचना असल्यास, कृपया आम्हाला कळवा.
Based on your request for a "solid paper" regarding the Maharashtra Government's Paternity Leave rules in Marathi, you are likely looking for the official Government Resolution (GR) or a summarized policy document in the Marathi language.
Since I cannot directly attach a downloadable PDF file, I have provided the official details and the translated content of the Government Resolution (GR) below. You can copy this text into a document, or use the provided link to download the official PDF from the government website.
महाराष्ट्र राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजेचा (Paternity Leave) नियम हा अत्यंत महत्त्वाचा विषय आहे. केंद्र सरकारच्या धर्तीवर महाराष्ट्र शासनाने देखील पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी ही तरतूद केली आहे. या विषयावर सविस्तर माहिती देणारा ब्लॉग पोस्ट खालीलप्रमाणे आहे.
महाराष्ट्र शासन पितृत्व रजा नियम: सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी संपूर्ण मार्गदर्शक
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ अंतर्गत महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ मध्ये वेळोवेळी सुधारणा करून विविध रजांचे प्रकार स्पष्ट करण्यात आले आहेत. यामध्ये 'पितृत्व रजा' हा एक महत्त्वाचा बदल आहे जो पुरुष कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या नवजात बाळाची आणि पत्नीची काळजी घेण्यासाठी दिला जातो.
१. पितृत्व रजा म्हणजे काय? (What is Paternity Leave?)
विवाहित पुरुष सरकारी कर्मचाऱ्याला त्याच्या पत्नीच्या प्रसूती काळात किंवा बाळाच्या जन्मानंतर जी सशुल्क रजा मिळते, त्याला 'पितृत्व रजा' असे म्हणतात. ही रजा केवळ दोन हयात मुले असलेल्या कर्मचाऱ्यांपर्यंत मर्यादित आहे. Leave Rules for State Government Employees.
२. रजेचा कालावधी आणि स्वरूप
कालावधी: महाराष्ट्र राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी ही रजा १५ दिवसांची असते. Leave Rules for State Government Employees.
वेतन: ही रजा पूर्ण वेतनासह (Full Pay) असते, म्हणजेच या काळात कर्मचाऱ्याचे वेतन कापले जात नाही.
कालावधीची मर्यादा: ही १५ दिवसांची रजा सलग घ्यावी लागते. ती तुकड्यांमध्ये घेता येत नाही. ३. रजा कधी घेता येते?
पितृत्व रजा घेण्याचे दोन प्रमुख पर्याय आहेत:१. पत्नीच्या प्रसूतीच्या अपेक्षित तारखेच्या १५ दिवस आधी.२. बाळाच्या जन्माच्या दिनांकापासून ६ महिन्यांच्या आत.टीप: जर बाळाच्या जन्मानंतर ६ महिन्यांच्या आत ही रजा घेतली नाही, तर ती आपोआप रद्द (Lapse) होते. Leave Rules for State Government Employees.
४. पात्रता आणि अटी (Eligibility Criteria)
ही रजा फक्त विवाहित पुरुष सरकारी कर्मचाऱ्यांनाच लागू आहे.
ज्या कर्मचाऱ्यांना दोन पेक्षा कमी हयात मुले आहेत, त्यांनाच ही रजा मिळते.
कंत्राटी किंवा तात्पुरत्या स्वरूपातील कर्मचाऱ्यांसाठी या रजेच्या अटी शासन निर्णयानुसार वेगळ्या असू शकतात.
रजा खात्यातून ही रजा वजा केली जात नाही (ही स्वतंत्र रजा आहे). Maharashtra Civil Services Leave Rules 1981.
५. बाल संगोपन रजेचा विशेष नियम (Special Child Care Leave for Male Employees)
२०१८ च्या एका महत्त्वाच्या शासन निर्णयानुसार (GR), जर पुरुष कर्मचाऱ्याची पत्नी गंभीर आजारपणामुळे अंथरुणाला खिळून असेल किंवा तिचा मृत्यू झाला असेल, तर अशा पुरुष कर्मचाऱ्याला १८० दिवसांची 'बाल संगोपन रजा' (Child Care Leave) देखील मिळू शकते. ही रजा १८ वर्षाखालील पहिल्या दोन मुलांच्या संगोपनासाठी दिली जाते. Child Care Leave for Male Employees - Maharashtra Times. ६. अर्ज कसा करावा?
पितृत्व रजेसाठी आपल्या विभाग प्रमुखांकडे विहित नमुन्यात अर्ज करावा लागतो. अर्जासोबत पत्नीच्या प्रसूतीबाबतचे वैद्यकीय प्रमाणपत्र किंवा बाळाचा जन्म दाखला जोडणे आवश्यक असते. he discovered that in Maharashtra
निष्कर्ष:पितृत्व रजेमुळे वडील म्हणून पुरुष कर्मचाऱ्यांना आपल्या कुटुंबाला आधार देण्याची आणि बाळासोबत वेळ घालवण्याची संधी मिळते. महाराष्ट्र शासनाच्या या निर्णयाचा लाभ घेण्यासाठी नियमांची योग्य माहिती असणे आवश्यक आहे.
अधिकृत PDF डाऊनलोड करण्यासाठी आपण महाराष्ट्र शासनाच्या वित्त विभागाच्या संकेतस्थळावर जाऊ शकता.
आपल्याला विशिष्ट वर्ष किंवा विभागाचा (उदा. जिल्हा परिषद किंवा शिक्षण विभाग) GR शोधायचा आहे का?
Here is some helpful text regarding paternity leave for government employees in Maharashtra, India:
पितृत्व रजा (Paternity Leave) संबंधित शासकीय आदेश
महाराष्ट्र शासनाने पितृत्व रजा संदर्भात GR (General Resolution) जारी केला आहे. त्यानुसार, शासकीय सेवेत कार्यरत असलेल्या पुरुष कर्मचार्यांना पितृत्व रजा देण्यात येईल.
पितृत्व रजा नियमावली
पितृत्व रजा GR PDF in Marathi
Unfortunately, I couldn't find the exact GR (General Resolution) PDF in Marathi. However, you can visit the official Maharashtra Government website or search for it on a reliable government website.
Some useful links:
You can also try searching on a reliable government website or a portal that provides information on government circulars and resolutions.
Helpful text in Marathi
पितृत्व रजा म्हणजे नव्या वडिलांना त्यांच्या पत्नीच्या प्रसूतीच्या वेळी मिळणारी रजा. महाराष्ट्र शासनाने शासकीय सेवेत कार्यरत असलेल्या पुरुष कर्मचार्यांना पितृत्व रजा देण्याचा निर्णय घेतला आहे. या रजेमुळे नव्या वडिलांना त्यांच्या पत्नी आणि नवजात मुलाच्या संगोपनात मदत करण्याची संधी मिळते.
Maharashtra , while Central Government male employees are entitled to 15 days of paternity leave, the state government primarily provides a Childcare Leave (बालसंगोपन रजा)
for its male employees under specific, restrictive conditions.
Here is a story of how a typical state employee might navigate these rules. A New Chapter for Sameer
Sameer, a dedicated clerk in a government office in Pune, was overjoyed when his first child was born. Having heard about Central Government colleagues taking 15 days of paternity leave , he checked the official Maharashtra Civil Services (Leave) Rules The Search for the "Paternity Leave" GR
He searched for the "Paternity Leave GR" in Marathi, hoping for a simple 15-day benefit. However, he discovered that in Maharashtra, male employees are generally only eligible for a special 180-day Childcare Leave if they meet strict criteria: The Condition
: The leave is typically reserved for widowers, single fathers, or those whose wives are medically incapacitated (bedridden or mentally unstable) and unable to care for the child. : It applies to the first two children under the age of 18. : It can be taken in up to three spells per calendar year. Applying the Rules
Since Sameer’s wife was healthy, he realized he couldn't claim the specific 180-day childcare leave. Instead, like many of his peers, he utilized his Earned Leave (EL) Casual Leave (CL)
to spend those precious first weeks with his newborn. He kept a copy of the Maharashtra Civil Service (Leave) Rules, 1981 in Marathi
handy, noting that while the state's rules are stricter than the Central Government's, they do offer significant support for fathers in difficult family circumstances. Summary of Leave Entitlements Leave Type Eligibility for Men Paternity Leave
Generally not a standalone statutory right for all state men. Childcare Leave Widowers or those with incapacitated wives. Up to 180 days. Earned Leave All permanent employees. ~30 days accrued annually. specific GR numbers for child rearing leave to include in a formal application?
Leave Policy in Maharashtra: Holidays & Working Hours (2026)
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियमांनुसार, महाराष्ट्र शासनाने पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी बालसंगोपन रजा (Child Rearing Leave)
आणि विशिष्ट परिस्थितींमधील रजेच्या तरतुदी केल्या आहेत. यासंदर्भातील प्रमुख शासन निर्णय (GR) आणि रजा नियमावलीची माहिती खालीलप्रमाणे आहे: १. पितृत्व रजा (Paternity Leave) कालावधी:
केंद्रीय नागरी सेवांच्या धर्तीवर महाराष्ट्र शासनाने देखील पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी १५ दिवसांची
पितृत्व रजा मंजूर केली आहे. पात्रता:
ज्या पुरुष कर्मचाऱ्याला दोनपेक्षा कमी जिवंत मुले आहेत, तो ही रजा घेऊ शकतो. वापर:
ही रजा पत्नीच्या प्रसूतीच्या काळापासून (प्रसूतीपूर्वी १५ दिवस किंवा प्रसूतीनंतर ६ महिन्यांच्या आत) घेता येते.
२. बालसंगोपन रजा (Child Rearing Leave) - २०१८ चा शासन निर्णय
विशेष परिस्थितीत पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी १८० दिवसांच्या विशेष रजेची तरतूद करण्यात आली आहे: परिस्थिती:
जर पत्नी गंभीर आजारपणामुळे अंथरुणाला खिळून असेल (Bedridden) किंवा मानसिक आरोग्यामुळे मुलांची काळजी घेण्यास असमर्थ असेल, तर अशा वेळी पुरुष कर्मचाऱ्याला ही रजा मिळते. मर्यादा:
ही रजा पहिल्या दोन मुलांच्या संगोपनासाठी (मुलं १८ वर्षांची होईपर्यंत) वापरता येते. एका वर्षात जास्तीत जास्त तीन टप्प्यांत ही रजा घेता येते. जीआर दिनांक: १५ डिसेंबर २०१८.
३. महत्त्वाचे दुवे (PDF Download)
खालील अधिकृत संकेतस्थळांवरून तुम्ही या नियमावलीची मराठी प्रत डाउनलोड करू शकता:
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ (सुधारित २०२५):
वित्त विभाग, महाराष्ट्र शासन
२०२५ ची नवीन अधिसूचना (Gazette):
महाराष्ट्र शासन राजपत्र
- यामध्ये रजा नियमातील ताज्या सुधारणांचा अंतर्भाव आहे. Maharashtra Government – Official Website महत्त्वाची टीप:
रजेचा हक्क म्हणून दावा करता येत नाही; ती मंजूर करण्याचे अधिकार सक्षम प्राधिकाऱ्याकडे असतात. WordPress.com
तुम्हाला विशिष्ट वर्षाचा शासन निर्णय (GR)
शोधायचा असल्यास, मी तुम्हाला जीआर क्रमांक किंवा विशिष्ट दिनांक शोधण्यात मदत करू का?
महाराष्ट्र शासनाच्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave) संदर्भातील माहिती खालीलप्रमाणे आहे. राज्य शासनाने प्रामुख्याने महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ अंतर्गत रजांचे नियम स्पष्ट केले आहेत.
पितृत्व रजेचा मुख्य शासन निर्णय (GR)
महाराष्ट्र शासनाने पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी विशेष बालसंगोपन रजा (Special Childcare Leave) जाहीर केली आहे, जिला अनेकदा पितृत्व रजा म्हणूनही संबोधले जाते. विशेषतः १५ डिसेंबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या शासन निर्णयानुसार पुरुष कर्मचाऱ्यांच्या रजा नियमात मोठे बदल करण्यात आले आहेत.
प्रमुख उद्देश: ज्या पुरुष कर्मचाऱ्यांच्या पत्नी गंभीर आजारपणामुळे किंवा मानसिक स्वास्थ्यामुळे मुलांचे संगोपन करण्यास असमर्थ आहेत, त्यांना ही रजा दिली जाते.
रजेचा कालावधी: जास्तीत जास्त १८० दिवस (एकूण सेवाकाळात). अटी व पात्रता:
ही रजा पहिल्या दोन अपत्यांसाठी (वय १८ वर्षांखालील) उपलब्ध आहे.
एका कॅलेंडर वर्षात जास्तीत जास्त ३ टप्प्यांत ही रजा घेता येते.
पत्नीचे निधन झाले असल्यास विधुर पुरुष कर्मचारीही या रजेचा लाभ घेऊ शकतात.
अधिकृत दस्तऐवज आणि PDF लिंक
तुम्ही अधिकृत सुधारित महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ (दिनांक २८ जानेवारी २०२५ पर्यंत सुधारित) वित्त विभागाच्या संकेतस्थळावरून डाउनलोड करू शकता:
अधिकृत मराठी प्रत (PDF): महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ - अद्ययावत.
शासकीय राजपत्र (२०२५ सुधारणा): महाराष्ट्र शासन राजपत्र - जानेवारी २०२५. महत्वाचे मुद्दे
हक्क म्हणून मागणी नाही: रजेचा निर्णय संबंधित प्राधिकरणाकडे असतो, कर्मचारी ती हक्क म्हणून मागू शकत नाहीत.
संयोजन: ही रजा पितृत्व रजेसारखी वापरली जाऊ शकते परंतु तिला विशेष बालसंगोपन रजा म्हणून ओळखले जाते.
परिविक्षाधीन कालावधी (Probation): परिविक्षाधीन कालावधीत असलेले कर्मचारी सहसा या रजेस पात्र नसतात, मात्र आपत्कालीन परिस्थितीत रजा मिळाल्यास त्यांचा प्रोबेशन काळ वाढवला जातो.
तुम्हाला एखाद्या विशिष्ट तारखेचा किंवा विशिष्ट विभागाचा (उदा. शिक्षण विभाग, पोलीस दल) शासन निर्णय हवा असल्यास तसे नमूद करा.
Leave Rules For State Government Employees (Types & Eligibility)