Tiirka labaad waa inaad rumaysatid inuu Allaah abuuray makhluuq ka samaysan nuur oo aan ahayn rag iyo dumarka, oo aan cunayn ama cabayn, lagamana dhalan. Waxay ku shaqeeyaan hawlo kala duwan oo ay ku amray Eebe.
Malaa'igta caanka ah oo ay Soomaalidu yaqaaniin:
| Magaca Malaa'igta | Hawlaha | |------------------|---------| | Jibriil | Wuxuu u keeni jiray Waxyiga Nebiyada. | | Mikaa'iil | Wuxuu mas'uul ka yahay roobka iyo rizqiga. | | Israafiil | Wuxuu afuufi doono Buunka Maalinta Qiyaamaha. | | Malakul Mawt | Wuxuu qaadaa nafta marka ladhamaayo. | | Munkar iyo Nakiir | Waxay su'aalaan qabriga. | | Raqiib & Cadiid | Waxay qoraan ficiilada qofka (xun iyo wanaag). |
Qofka aan rumaysanayn Malaa'igtu waa qof Gaal (kaafir) maxaa yeelay Qur'aanka (2:285) wuxuu leeyahay: "Waa la rumaystay (Nebigu) wixii Eebe uga soo dejiyey, iyo Mu’miniintu. Qof walboo wuxuu rumaystay Allaah, Malaa'igtiisa... "
Waa inaad rumaysatid in Allaah u soo diray Nebiyo iyo Rasuullo (fariinayaal) dadka kale oo dhan. Waxaana ugu horreeya Nebi Aadam (CS) ilaa Nebi Muxammad (SCW) oo ah kii ugu dambeeyey (Khaatamul Anbiyaa).
Qaar ka mid ah Nebiyada la xusay:
Awoodda tiirkan: Waa inaad rumaysatid dhammaan Nebiyada iyo inay wada yihiin run (ha ahaado. Muuse, Cisse, Muxammad). Kii rumaysta qaar oo diida qaar (sida Yuhuudda) waa Kaafir.
Tiirkani waa mid aad muhiim u ah, wuxuuna yahay in la rumaysto in Eebe horay u ogaa wax walba, oo uu qoray ilaa inta ka hor abuurista samada iyo dhulka, iyo in wax walba ay ku dhacaan idmo (iraad) Eebe. Qadarku wuxuu kala baxaa labo qaybood: kheyr (wanaag) iyo shar (xumaanta).
Rumaynta Qadarku waxay ka kooban tahay afar darajo:
Qora muhiim ah: Qofku inuu rumaysto Qadarku ma aha inuu dembiga ku caddeeyo Qadarka. Eebe wuxuu ku amray inuu sameeyo wanaag, kana reebo xumaanta. Qadarka waa sir aan la aqoon oo Ilaahay u gaar ah. Dooni (free will) ayaa la siiyay aadamuhu, laakiin taasi wey ku jirtaa cilmi Ilaahay.
Faa'iido: Rumaynta Qadarku waxay keentaa qalbi xasillooni. Haddii uu qofku helo kheyr, wuu u mahadceliyaa Eebe. Haddii uu helo shar (dhibaato), wuu u samray (sabrayaa) oo aaminsan yahay in Eebe uu uga jeedo kheyr.
Waa in la rumaysto in noloshu ayan ku dhammaanayn dunidan, laakiin ay jirto nolol kale oo aan dhammaanayn kadib geerida. Qiyaamaha waa maalin weyn oo dadkii oo dhan la soo bixin doono si loogu xisaabiyo ficiladooda.
Mararka iyo astaamaha Qiyaamaha:
Caddayn: "Oo maalintaas dadka waxay u soo bixi doonaan kooxo kooxo ah si loogu tuso shuqulkooda. Oo qof kii samayn culeyskiisa kan misqaal ha yeelaane wuu arki doonaa. Oo qof kii xun sameeyeyna wuu arki doonaa." (Surah Al-Zalzalah: 6-8)
Kani waa tiirka ugu muhiimsan ee Imanka. Waa in qofka muslimka ahu rumaysadaa Alle SWT si buuxda. Tani waxay kooban tahay sadex wax:
"Allaahumma aaminnaa bil Qur’aan, wa rusulika, wa malaa'ikatika, wa yaumil aakhir, wa bil qadari khayrihi wa sharrihi."
Somali: "Allehow, nagu xooji iimaanka lixda rukun. Naga dhij quluubta kuwa rumaystay."
Tiirkan waxaa dadka qaarkood qalad u fahmaan. Waa inaad rumaysatid in Allaah Horay u og yahay wax kasta oo dhici doona, uuna qoray Lawxul Mahfuud (Loohe Ilaalinta).
Qaybaha Iimaanka Qaddarka:
Tusaale: Adigu waxaad doonanaysaa inaad soo qaaddo ama dhaafto Biyaha. Wadada (Qaddarka) waa la og yahay, laakiin doorashada waxay adiga kuu tahay.
Fahamka Soomaali: "Qaddarku waa sir Ilaahay, laakiin Camalku (ficilku) waa masuuliyad."